Çalışma ortamı gözetimi

İşyeri Ortam Ölçümleri

İş Güvenliği Ortam Ölçümleri Değerlendirilmesi | İşyeri Ortam Ölçümleri

İşyeri Ortam Ölçümleri kapsamında ortamda varlığı saptanan faktörün de ortamdaki düzeyi iş güvenliği ölçümlerine dayalı olarak belirlenmelidir.Bir etkenin ortamda bulunan miktarı, etkenin niteliğine göre farklı şekillerde değerlendirilir.

Örneğin metaller veya tozların düzeyi işyeri ortamının belirli bir hacminde bulunan tozun miligram cinsinden ifadesi (mg/m3) şeklinde olabilir, öte yandan gazların miktarı da işyeri ortamının belirli bir hacminde gazın kapsadığı hacim ölçüsü olarak ifade edilir. Gazlar için milyonda kısım (ppm; parts per million, cm3/m3) veya milyarda kısım (ppb; parts per billion, mm3/m3) ölçüleri kullanılır. Çalışma ortamı gözetimi bir metreküp havasında herhangi bir gazın santimetreküp olarak kapsadığı hacim, milyonda kısım (ppm) olmaktadır. Tozlar veya kurşun vb. metaller için ise bir metreküp havada kaç miligram bulunduğu anlamına gelen mg/m3 ölçüsü kullanılmaktadır.

Çalışma ortamı gözetimi herhangi bir etkenin saptanmasından sonra bulunan düzeyin, çalışanların sağlığı ve güvenliği bakımından tehlike oluşturup oluşturmadığının irdelenmesi gereklidir. Bu konuda uluslararası normlar da dikkate alınarak hazırlanmış olan standartlar vardır. Bu standartlar iki şekilde ifade edilmektedir. Bir tanesi işyeri ortamında hiçbir zaman ulaşılmaması veya aşılmaması gereken bir düzey anlamına gelen MAK değeri kavramıdır.

MAK Değeri : (Müsaade edilen azami konsantrasyon)

Atmosfer kirleticilerinin günde 8 saat maruz kalmak suretiyle uzun süre çalışan işçilerin sağlıklarına zararlı etkisi olmadığı kabul edilen en yüksek konsantrasyondur.

İşyeri ortamında hiçbir zaman ulaşılmaması veya aşılmaması kabul edilen düzeydir. Aşılması durumunda akut toksik belirtiler ortaya çıkabilir. Bu nedenle MAK değerin akut toksik belirtilere yol açan maddeler için kullanılması uygun olmaktadır.

İkinci kavram ise eşik sınır değer (ESD) kavramıdır.

İşyeri Ortam Ölçümleri
İşyeri Ortam Ölçümleri | İş Sağlığı ve Güvenliği Ölçümleri

Eşik Sınır Değer (ESD; TLV; Treshold Limit Value)

İşyeri havasında var olup, günde 8 saat veya haftada 40 saat çalışma süresi içinde maruz kalındığında tüm işçilerin sağlığına zarar vermediği kabul edilen değerdir. Bu değerin çalışma süresi içinde bazı zamanlarda aşılması akut tehlike oluşturmaz, önemli olan ortalama değerin ESD düzeyini aşmamasıdır.

Örneğin 8 saatlik bir iş günü veya 40 saatlik bir çalışma haftası boyunca değişik zamanlarda yapılan ortam ölçümlerinde bazen öngörülen sınır değeri aşan değerler bulunabilir, ancak burada önemli olan, İşyeri Ortam Ölçümleri nin ortalama değerinin sınırın altında olmasıdır. Günlük uygulamalarda daha çok ESD kullanılmaktadır.

Ülkemizde 300 den fazla kimyasal madde ile ilgili MAK ve ESD miktarları ile tozlara ait sınır değerleri yer almaktadır.

Çalışanların sağlığının korunması bakımından, uygun işe yerleştirme ve işyeri ortamındaki risklerin kontrol altına alınması çok önemlidir, ancak işçilerin işyeri ortamındaki ortamında bulunan risklerden kaynaklanabilecek sağlık sorunlarının erken dönemde saptanması amacı ile çalışanlar belli aralıklarla sağlık kontrolünden geçirilir. Aralıklı kontrol muayenesi ya da periyodik kontrol muayenesi ismi verilen muayeneler, ikincil düzeyde koruma anlamında önem taşımaktadır. İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğünde çeşitli durumlarda, hangi aralıklarla yapılacağı ve ne tür muayene ve incelemelerin yapılması (örneğin kurşunla çalışılan yerlerdeki işçilerin 3 ay ara ile muayene edilmesi, tozlu ortamlarda çalışanların da 6 ay aralıklarla muayeneden geçirilmesi ve göğüs röntgenlerin çekilmesi ) gerektiği belirtilmiştir. (Not: Tüzükler yürürlükten kaldırılmıştır)

İşyeri hekimi tıbbi görevini yerine getirebilmesi ve muayenelerde sorun yaşamaması için işyerinin teknolojik uygunluğu, üretim akışı ve çalışma koşulları ile ilgili bilgi sahibi olması gereklidir.

Hekim işyeri durum saptaması yaparak çalışma ortamı koşullarını incelemeli, işyeri risk analizi sonuçlarına ulaşmalı ve risk yönetimi becerisi kazanmalıdır. Bu işlemleri yapmaktaki amaç; zararlı etkenleri saptamak, izlemek ve riski kontrol altında tutmaktır. İşyerinde var olan fizik mekân kâğıt üzerine dökülmeli ve üretim (iş akış) şeması üzerinden riskli çalışma türleri saptanarak izlenmelidir.

Uzun süreli çalışma, vardiyalı çalışma, gece çalışması, ağır iş yükü, tekrarlı ve monoton işler, montaj bandında çalışma, iş sağlığı kurallarına uyulmayan, iş güvenliği önlemleri alınmayan işler bilinmelidir.

İşyeri hekimi zararlı etkenlerden doğan; termal konfor, kimyasal etkenler, fiziksel etkenler, ağır ve tehlikeli işler, gürültülü işler, uygunsuz postür, ergonomik olmayan koşullarda çalışma, stresli işler, gibi riskli çalışma koşullarını saptayarak izlemelidir.

İşyerindeki; İşyeri Ortam Ölçümleri ve sağlık risklerinin (gaz ölçümleri, buhar, toz ölçümleri, gürültü ölçümleri, ısı-nem ölçümleri, basınç ölçümleri, hava akımı, radyasyon ölçümleri) ölçümü yapılmalıdır. Bulunan değerlerin Tehlike Bilgi Formları (TBF) ile uyumu kontrol edilmelidir. Zararlı etkenlerin kaynağı tespit edilerek doz-tepki ilişkisi, etkilenme ve zarar derecesi saptanmalıdır. TBF; Malzeme Güvenlik Bilgi Formları (MGBF) ya da Kimyasal Güvenlik Bilgi Formları (KGBF) olarak adlandırılır ve kimyasal maddelerin MAK ve ESD hakkında bilgileri içerir. TBF kimyasal madde üreticileri tarafından verilmek zorundadır. Ancak, TBF ‘nın sürekli güncellenmesi gerektiği unutulmamalıdır.