Periyodik Kontrol ve Elektrik Ölçümü

Periyodik Kontrol ve Elektrik Ölçümü işyerlerinde kullanılmakta olan, basınçlı ekipmanlar ile kaldırma ekipmanlarının, güvenli ve işletme yönünden uygun şekilde çalıştığının tespiti için, yasal mevzuat tarafından öngörülen periyotlarda ve kontrol yöntemlerine uygun olarak, yetkin personel tarafından yapılan kontrol ve denetim faaliyetleridir.

Yetkin Personel Kimdir?

İSİG Madde 223:

“Basınçlı kapların kontrol ve deneyleri, ehliyeti hükümet veya mahalli idarelerce kabul edilen teknik elemanlar tarafından periyodik olarak yılda bir yapılır.

İSİG Madde 244:

“…periyodik olarak yılda bir kontrol ve deneyleri, ehliyeti hükümet veya mahalli idarelerce kabul edilen teknik elemanlar tarafından yapılacak…

Yetkin Personel Kimdir?

Asansör Bakım ve İşletme Yönetmeliği (18 Kasım 2008 R.G. 27058)

“Yetkili mühendis: Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine bağlı Elektrik Mühendisleri Odası ve Makine Mühendisleri Odasınca asansörlere yönelik olarak proje, montaj, bakım, tadilat, standartlar ve mevzuat üzerine mesleki yeterliliği belgelendirilen Elektrik/Elektronik ve Makine Mühendisleri..”

4703 Sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun

“Güvenli ürün: Kullanım süresi içinde normal kullanım süresi içinde, normal kullanım koşullarında risk taşımayan veya kabul edilebilir ölçülerde risk taşıyan ve temel gerekler bakımından azamî ölçüde koruma sağlayan ürün.”

Üretici, piyasaya sadece güvenli ürünleri arz etmek zorundadır. Teknik düzenlemelere uygun ürünlerin güvenli olduğu kabul edilir.

İşverenlerin ve işçilerin yükümlülükleri

4857 sayılı kanun Madde – 77 / Periyodik Kontrol ve Elektrik Ölçümü

  • İşverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak
  • İşçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler.

İşverenler;

  • İşyeri ortamında alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek uyulup uyulmadığını denetlemek,
  • İşçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar.

Basınçlı kapların kontrol ve deneyleri, ehliyeti Hükümet veya mahalli idarelerce kabul edilen teknik elemanlar tarafından;

  • İmalinin bitiminden sonra ve monte edilip kullanılmaya başlanmadan önce,
  • Yapılan değişiklik ve büyük onarımlardan sonra,
  • En az üç ay kullanılmayıp yeniden servise girmeleri halinde ise tekrar kullanmaya başlanmadan önce ve herhalde periyodik olarak yılda bir yapılır.

5.2. Kompresörler | Periyodik Kontroller ve Elektrik Ölçümü

Kompresör / Periyodik Kontroller
Kompresör / Periyodik Kontrol

Kompresörün Periyodik Kontrolü:

Kompresörlerin güvenlikle çalışmalarını sağlamak üzere; kompresörlerin montajından sonra ve çalıştırılmasından önce, kompresörler üzerinde yapılacak değişiklik ve büyük onarımlardan sonra, periyodik olarak yılda bir kontrol ve deneyleri yapılacaktır. Kompresörlerin her kademesinde basınç deneyi, o kademede müsaade edilen en yüksek basıncının 1,5 katı ile yapılacaktır.

Kompresöre Etiket
Kompresöre Etiket

 Kompresörler üzerine aşağıdaki bilgiler yazılı bir plaka, konacaktır:

  • İmalatçı firmanın adı,
  • Yapıldığı yıl
  • En yüksek çalışma basıncı,
  • Kompresörün sıkıştırdığı gazın cinsi ve miktarı

Kompresörde Güvenlik Tertibatı

Kompresörlerde basınç, ayarlanmış basınca ulaştığında, kompresör motorunun otomatik olarak durmasını sağlanacak ve motorun durması geciktiğinde, basınçlı havayı boşa verecek bir güvenlik tertibatı bulunacaktır.

Sabit kompresörlerin temiz hava emmeleri sağlanacak ve patlayıcı, zararlı ve zehirli gaz, duman ve toz emilmesi önlenecektir.  Hava kompresörü ile hava tankları arasında, yağ ve nem ayırıcıları (speratör) bulunacak ve bunlar hiç bir şekilde çıkarılmayacaktır. Hava kompresörlerinin çıkış borusu üzerinde stop valfi bulunduğunda, bu valf ile kompresör arasında bir adet güvenlik supabı konacaktır.

Kompresörde Güvenlik Talimatı / Periyodik Kontroller
Kompresörde Güvenlik Talimatı / Periyodik Kontrol

Kompresörlerde Güvenlik

  • Kompresörlerin, tehlike anında, uzak bir yerden durdurulması sağlanacaktır.
  • Kompresörlerin hava depolarında güvenlik supabı bulunacak ve bu supaplarda, çıkan gazlara karşı gerekli tedbirler alınacak ve emniyet supaplarının açıldığını bildiren uygun uyarma tertibatı yapılacaktır.
  • Sabit kompresörlerin depoları, patlamalara karşı dayanıklı bir bölmede olacak, seyyar kompresörler, çalışan işçilerden en az 10 metre uzaklıkta veya dayanıklı bir bölme içinde bulunacaktır.

Kazanlar

Kazanların Periyodik Kontrolü: Buhar ve sıcak su kazanlarının;

  • İmalinin bitiminde
  • Monte edilip kullanılmaya başlamadan önce
  • Kazanlarda yapılan değişiklik veya onarım veya revizyonlardan sonra,
  • Yılda bir periyodik olarak ve en az üç ay kullanılmayıp yeniden servise girmeden önce, kontrol ve deneyleri, yapılacak ve sonuçları sicil kartına veya defterine işlenecektir.

Kazanlarda Basınç Deneyi

Kazanların hidrolik basınç deneyleri, en yüksek çalışma basıncının en çok 1,5 katı ile yapılacak, kontrol ve deneylerin sonucu uygun bulunmayan kazanlar, uygunluk sağlanıncaya kadar kullanılmayacaktır.

Kazanlarda Fenni Muayeneler
Kazanlarda Fenni Muayeneler

 Kazanlarda Etiket

Her kazanın görünür bir yerine, imalatçı firma tarafından aşağıdaki bilgiler yazılı bir plaka konulacaktır:

  • İmalatçı firmanın adı,
  • Kazanın numarası,
  • İmal edildiği sene,
  • En yüksek çalışma basıncı.

Kazanlarda Ölçü Cihazları

Kazanlarda basıncı, sıcaklığı ve su seviyesini gösteren aşağıdaki ölçü cihazları bulunacaktır:

  • Kazanın en yüksek çalışma basıncının iki katını gösterecek şekilde taksimatlı manometresi olacak ve bunun en yüksek çalışma basıncını gösteren rakamı çalışma basıncını gösteren rakamı, kırmızı çizgi ile işaretlenmiş bulunacaktır.
  • Kazan boyunun bir buçuk katı uzaklıktan rahatça okunabilecek büyüklükte olacaktır.

Kazanlarda birbirinden ayrı en az iki adet su seviye göstergesi bulunacaktır. Bunlardan en az bir tanesi camdan olacak ve kırılmaması için mahfaza içine alınacaktır. Su göstergeleri, doğrudan doğruya kazana bağlı olacak en çok ve en az su seviyelerini gösterecek şekilde işaretlenmiş bulunacaktır. Su göstergesinin kazanla olan bağlantısı, en az su seviyesinin 15 santimetre altında ve çamur seviyesinden 45 santimetre yukarıda olan bir yerde bulunacaktır.

 

Kazanlarda Ölçü Cihazları

Bütün göstergelerin giriş ve çıkışlarına, kazan basıncına uygun birer adet vana veya musluk konacaktır. Bağlantı borusu üzerinde, başka bir delik açılmış olmayacak bunlar doğrudan doğruya kazana bağlanacaktır. Bütün göstergeler, kazanın önünden veya yanından, normal çalışma durumunda görülebilecek şekilde yerleştirilmiş olacaktır.

Emniyet Subabı / Periyodik Kontroller
Emniyet Subabı / Periyodik Kontrol

Emniyet Supabı

Buhar kazanlarında en az iki adet emniyet supabı bulunacak ve bunlar, doğrudan doğruya kazanla bağlantılı olacak kazanla emniyet supapları arasında bağlantı borusu üzerinde, hiç bir şekilde buharın geçmesini bir şekilde buharın geçmesini engelleyecek bir valf veya başka bir engel bulunmayacaktır. Emniyet supapları, kazanın çalışma basıncına göre ayarlanacak ve hiç bir zaman tutukluk yapmayacak şekilde paslanmaz malzemeden yapılmış olacaktır.

Diğer Gerekler

  • Kazanlar ehliyeti Hükümet veya mahalli idareler tarafından kabul edilen kişiler tarafından işletilecektir.
  • Kazanların giriş ve çıkış boruları üzerine, birer adet ana stop valfi konulacak bunlar çabuk ve kolay ana stop valfi konulacak, bunlar çabuk ve kolay kapanacak şekilde olacak ve buhar yoğunlaşması halinde kullanılmak üzere, kazanlarda blöf tertibatı yapılacaktır.
  • Yakıtları otomatik olarak verilen kazanlardaki yakıt besleyicilerinin çalışma basıncına veya sıcaklığına uygun olarak ayarlanabilen bir tertibatı bulunacaktır.
  • Buhar ve sıcak su kazanlarında onarım, bakım ve temizlikte, kazan içine veya baca kanalına girmek için, yeteri kadar uygun şekil ve büyüklükte kapı veya kapak bulunacaktır.
  • Kazanlarda suyun veya çamurun boşaltılması için, kazanın alt kısmında yeteri kadar boşaltma valfi veya musluğu bulunacak, su veya çamur bir boruyla kanala veya dışarıya akıtılacaktır.
  • Kazanlarda yakıt olarak havagazı ve benzerleri kullanıldığı hallerde, gaz besleme boruları üzerinde ayarlanabilir bir musluk ve sulu emniyet kapları bulunacaktır.

Yüksek ve Orta Basınçlı Kazanlarda Güvenlik | Periyodik Kontrol ve Elektrik Ölçümü

  • Yüksek ve orta basınçlı kazanlarda;

Akaryakıt, kömür tozu veya gaz yakıldığı hallerde, Cehennemliklerin en yüksek noktasında bir veya daha fazla sayıda patlama kapakları bulunacaktır. Yerden 2 metre yüksekliğe kadar olan patlama kapaklarının önüne yeteri sağlamlıkta koruyucu bir kapaklarının önüne, yeteri sağlamlıkta koruyucu bir siper konacaktır.

  • Kazandan ayrı bulunan buhar kızdırıcılarının buhar çıkış yerleri ile ön ısıtıcıların üzerine en az birer adet emniyet supabı konacaktır.
  • Her kazanda, deney basıncını gösteren manometrenin bağlanması için, valfi bir ağız bulunacaktır.

 

Alçak Basınçlı Buhar veya Sıcak Su Kazanları | Periyodik Kontroller ve Elektrik Ölçümü

  • Alçak basınçlı buhar ve sıcak su kazanlarında, basınç 0,5 at. ve sıcaklık ise 110˚C geçmeyecektir.
  • Her sıcak su kazanına bir adet genişleme kabı ve borusu (nefeslik) konacak, bunun bulunmadığı kapalı sistemlerde genişleme valfi bulunacaktır kapalı sistemlerde, genişleme valfi bulunacaktır. Genişleme valfi, çalışma basıncına göre ayarlanabilecek ve fazla basıncı önleyecek şekilde yapılmış olacaktır.
  • Genişleme borusu ile genişleme valfinden çıkacak sıcak sular, çalışanlara zarar vermeyecek şekilde dışarı atılacaktır.
  • Gaz, kömür tozu ve akaryakıtla otomatik çalışan sıcak su kazanlarında sıcaklığın 120°C nin üstüne çıkmasını önleyecek bir termostat bulunacaktır.
  • Alçak basınçlı buhar kazanlarında besleme suyu, ocaktaki ateşin karşısına gelen kazan kesimine ocaktaki ateşin karşısına gelen kazan kesimine verilecektir.
  • Sıcak su kazanlarına verilen besleme suyunun basıncı, bir atmosferin üzerinde ise, kazana doğrudan doğruya verilmeyi boru tesisatına bağlanacaktır.

Mevzuat Uyumsuzluğu

Sıcak Su Kazanları Yönetmeliği ve Gaz Yakan Cihazlar Yönetmeliği kapsamındaki sıcak su kazanlarında hidrostatik test basıncı:

Pt = 1,3 x Pi

97/23/AT Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği, 99/36/AT Taşınabilir Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği, 87/404/AT Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliği kapsamındaki basınçlı kaplarda hidrostatik test basıncı:

 

Mevzuat Uyumsuzluğu

  • Test sırasındaki akışkan sıcaklığı?
  • Test basıncına ulaşma hızı?
  • Pnömatik test yapma şartları?
  • Test öncesi yapılacak hazırlıklar?
  • Periyodik testin kapsamı(basınçlı hatlar ve basınçlı ekipmanların parçaları) ?

Alman TRD kazan standardında periyodik testin kapsamı

  1. a) İç Test: 3 yılda bir defa (İç test genelde gözle yapılır. Gerektiğinde, uygun yardımcı muayene cihazları kullanılır. Cidar kalınlık ölçümü veya üst yüzey çatlaklık kontrolü gibi basit test yöntemleri uygulanır.
  2. b) Dış Test: Yılda bir defa (Dış test, buhar kazanı veya ayrıca diğer hükümler varsa, buhar kazanında bulunan parçalarla ilgilidir.)
  3. c) Su Testi: 9 yılda bir defa olmak üzere üç kısımdan oluşmaktadır.

Genel / Periyodik Kontrol ve Elektrik Ölçümü

Kaldırma makineleri ve araçları her çalışmaya başlamadan önce, operatörleri tarafından kontrol edilecek ekipmanlar:

  • çelik halatlar,
  • kancalar,
  • sapanlar,
  • kasnaklar,
  • frenler ,
  • otomatik durdurucular, yetkili teknik bir eleman tarafından üç ayda bir bütünüyle kontrol edilecek ve bir kontrol belgesi düzenlenerek işyerindeki özel dosyasında saklanacaktır.
  • Kaldırma Makinaları
    Kaldırma Makinaları

Kaldırma makineleri

Vinç Tamburları Normal vinçler ile kaldırma makinaları ve araçların tamburları, kaldıracağı yüke ve kullanılacak halatın çap, nitelik ve sargı sayısına uygun olarak yapılacak ve iki yanı gerekli yükseklikte faturalı olacaktır. Halat Uzunluğu Kaldırma makinalarının çelik halat uçları, tambur içine sağlam bir şekilde bağlanacak ve halat üzerindeki kaldırma kancaları en aşağı seviyede olduklarında, tambur üzerinde en az iki tam devir yapacak boyda halat sarılı kalmış bulunacaktır.

 

Halat Dayanıklılığı ve Kullanımı
Halat Dayanıklılığı ve Kullanımı

Halat Dağınıklığı

Elektrik veya basınçlı hava ile çalışan ve yerden kumanda edilen kaldırma makinalarının manevra halatlarında, dolaşmaları önleyecek gerekli tedbirler alınacaktır.Üst-Alt Sınır Fren Tertibatı Elektrikle çalışan kaldırma makinalarında, belirtilen üst ve alt noktalar geçildiğinde, elektrik akımını otomatik olarak kesecek ve tamburun hareketini otomatik şekilde frenleyecek bir tertibat bulunacaktır.

Yük Frenleri Kaldırma makinaları / Periyodik Kontrol, kabul edilen en ağır yükün en az 1,5 katını, etkili ve güvenli bir şekilde kaldıracak ve askıda tutabilecek güçte olacak ve bunların bu yüke dayanıklı ve yeterli yük frenleri bulunacaktır. Zincirlerde Aşınma

  • En ağır yük için, kaldırma ve bağlama (sapan) zincirlerinin ve kancalarının güvenlik kat sayısı en az 5 olacaktır.
  • Zincirler bu özelliklerini yitirdiklerinde ve boyları % 5 den fazla uzadıklarında ve bakla veya halka kalınlıklarının dörtte birini geçen bir aşınma meydana geldiğinde, bunlar kullanılmayacaklardır.
  • Zincir Bakımları
    Zincir Bakımları

Zincirlerin Yağlanması Tamburlara sarılan veya kasnaklar üzerinden geçen zincirler, belirli devrelerde yağlanacaktır. Ancak, dökümhanelerde veya yağ ve greslerin kuru veya benzeri maddeleri zincirler üzerinde toplanabileceği yerlerde zincirler üzerinde toplanabileceği yerlerde, kullanılan zincirler ve sapan zincirleri yağlanmayacaktır. Zincirlerde Güvenlik Yüklerin kaldırılmasında kullanılan zincirlerde, düğüm ve büküm olmayacak, sert ve kesici köşeli yükler kaldırılırken, köşelerle zincirler arası, uygun yastıklarla beslenecek ve kırılan bir kaldırma veya bağlama zinciri, telle bağlanmayacak veya cıvatalarla tutturulmayacaktır.

Periyodik Kontroller ve Fenni Muayeneler
Periyodik Kontrol ve Fenni Muayeneler

Makaraya Koruyucu Kaldırma araç ve makinalarının alt kısmında bulunan makaraların uygun koruyucuları olacak ve bu makaraların kaymaları önlenecektir. Kancaya Emniyet Mandalı Kaldırma araç ve makinalarının yük kancaları; demir, dövme, çelik veya benzeri uygun malzemeden yapılmış olacak, yüklerin kurtulup düşmelerini önlemek için, bunlardan güvenlik mandalı veya uygun güvenlik tertibatı bulunacaktır.

TS 10116 Kaldırma ve Taşıma Makinaları İçin Muayene ve Deney Metotları Standardında deneme yükleri:

Statik Deney Yükü:  1,25 x P

Dinamik Deney Yükü:  1,10 x P

 

 

 

 

4857 Sayılı Kanun Madde 105. ye ihlali ve idari para cezası. / Periyodik Kontrol

4857 Sayılı İş Kanununun 78 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tüzük ve yönetmeliklerdeki hükümlere uymayan işveren veya işveren vekiline alınmayan her iş sağlığı ve güvenliği önlemi için elli milyon lira para cezası verilir. Alınmayan önlemler oranında izleyen her ay için aynı miktar para cezası uygulanır.

Basınçlı kap ve tesisatların periyodik kontrol, 22/1/2007 tarihli ve 26411 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği, 31/12/2012 tarihli ve 28514 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Taşınabilir Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği ve 30/12/2006 tarihli ve 26392 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliğinde yer alan ve bu Yönetmelik hükümlerine aykırı olmayan hususlar saklı kalmak kaydıyla ilgili standartlarda belirtilen kriterlere göre yapılır.