Enerji Verimliliği
Enerji Verimliliği

BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

1.ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU’NUN, BİNA SEKTÖRÜNE GETİRDİĞİ YENİ UYGULAMALAR

  • Hızla gelişmekte olan ülkemizin enerji ihtiyacı her yıl ortalama % 5-6 artmaktadır. 2006 yılı verilerine göre enerji tüketimi yaklaşık 99 milyon TEP mertebesinde gerçekleşmiş ve bunun % 73.6’sı ithal yolla karşılanmıştır.
  • Gerekli çalışmaların yapılmaması halinde 2020 yılında enerjide dışa bağımlılığımızın % 80’ler mertebesinde olacağı öngörülmektedir.
  • Diğer ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de enerjinin verimli kullanılması konusundaki çalışmalar etkin bir şekilde devam etmektedir.
  • Bina sektöründe tüketimin % 85’inin ısınma amaçlı (küçük bir paya sahip sıcak su üretimi ve mutfak gazı dahil) harcandığı söylenebilir.
  • Elektrik İşleri Etüt İdaresi (EİE) Genel Müdürlüğü tarafından yapılan hesaplamalar sonucu ülkemiz bina sektöründe, yıllık yaklaşık 7 milyon TEP karşılığı, 1.3 milyar dolarlık tasarruf potansiyeli tespit edilmiştir.
  • Ülkemizde, enerjinin etkin kullanılması, israfın önlenmesi, enerji maliyetlerin ekonomi üzerindeki yükünün hafifletilmesi ve çevrenin korunması amacına yönelik olarak EİE Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Enerji Verimliliği Kanunu, 2 Mayıs 2007 tarihinde 5627 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
  • Söz konusu Kanun, diğer sektörlerin yanı sıra bina sektörüne yönelik yeni uygulamalar ve yaklaşımları da beraberinde getirmektedir. Kanun uyarınca, mal sahibi tarafından bina alım satımı ve kiralamalarında alıcıya veya kiracıya verilmek üzere “Enerji Kimlik Belgesi”nin düzenlenmesi yasal zorunluluk olmaktadır.
  • Enerji Verimliliği Kanunu’nu uyarınca, toplam inşaat alanı en az 20.000 m2 veya yıllık enerji tüketimi 500 TEP ve üzeri olan ticari binaların, hizmet binalarının ve kamu kesimi binalarının yönetimlerinin, yönetimlerin bulunmadığı hallerde bina sahiplerinin, enerji yöneticisi görevlendirmesi veya enerji yöneticilerinden hizmet almaları

 

Binalardaki en etkin ve kolay uygulanabilir önlem ;
Isı Yalıtımı

Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği İzoder’in, tipik bir apartmanda yaptığı örnek çalışmada; binaya yalıtım uygulanması ile

  • Kazan maliyetinden 1.638$ tasarruf
  • Radyatörler maliyetinden 716$ tasarruf sağlamıştır.
Binalarda Enerji Verimliliği
Binalarda Enerji Verimliliği

Isıtma sistemi için :

  • yalıtımsız binada 3781$
  • yalıtımlı binada ise sadece 1427$ yatırım gereklidir.

Yalıtım uygulaması ile ısıtma sisteminin kurulmasında 2354$ tasarruf elde edilmiştir.

Evlerdeki enerji tüketiminin en büyük kısmı mekân ısıtılması için harcanmaktadır. Tipik bir evin toplam faturasının %45’i ısıtma-soğutma için ödenmektedir. Evlerin (veya ofislerin) ısıtılmasına harcanan enerjiden tasarruf etmek için iç ortam ısısının ortamda muhafaza edilmesi gereklidir. İç ortam ısısının içerde muhafaza edilebilmesi için, binanın çok iyi yalıtılmış olması gerekmektedir.

Binalarda çatılardan %7, dış duvarlardan %40, döşemelerden %6 ve kapılardan %17 oranlarında ısı kayıpları olmaktadır.

Binanın yalıtılması ile %50’ye varan oranlarda enerji tasarrufu yapmak mümkündür.

 

2.BAŞBAKANLIK GENELGESİ KAPSAMINDA ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER

  • 15 Şubat 2008’de resmi gazetede yayınlanan başbakanlık genelgesiyle 2008 yılı “enerji verimliliği yılı” ilan edilmişti.
  • Bu genelge ile 5627 sayılı Enerji Verimliği Kanunu çerçevesinde kamu kurum ve kuruluşlarınca gerçekleştirilecek uygulamalara ilaveten, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının sosyal sorumluluk projelerine gönüllü katılımları sağlanmıştır.
  • Kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler ve kamu kurumu niteliğindeki meslek odaları enerjinin verimli ve etkin kullanılması yönünde, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yayımlanan tedbirler konusunda gereken dikkat ve hassasiyeti gösterecekler ve uygulamalarına ilişkin bilgileri her yıl Mart ayı sonuna kadar Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğüne göndereceklerdir.

 

BİNALARDA ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER

Başbakanlık genelgesinde Binalarda, enerji tüketiminin ve maliyetlerinin azaltılmasına yönelik şu uygulamalar yapılır :

  • Isı Enerjisi Kapsamındaki Uygulamalar İç hacim konfor sıcaklık değeri 22 0C’nin aşılmaması için; radyatörlerde sıcaklık ayarlı termostatik vana bulundurulur.
  • Yeni alımlarda etiket sınıfı en az “A” olan klimalar seçilir, ayrıca invertörlü olanlar tercih edilir; soğutma sistemi ve klimalar dış ortam sıcaklığı 30 0C’nin altında iken soğutma amaçlı çalıştırılmaz ve iç ortam sıcaklığı 24 0C’ın altına inmeyecek şekilde ayarlanır.
  • Radyatör arkalarına, alüminyum folyo kaplı ısı yalıtım levhaları yerleştirilir; ısı akışını engellememek için radyatörlerin önleri ve üzerleri kapatılmaz.
  • Pencerelerden hava sızıntılarını önlemek için, pencere contası vb. kullanılır.
  • Tamamı kamu kurum ve kuruluşları tarafından kullanılan binaların ana girişlerinde, döner kapı veya çift kapı kullanılır. Çift kapıların biri kapanmadan diğerinin açılmaması sağlanır.
  • Zorunlu haller dışında elektrik ile ısınma ve/veya sıcak su temini yapılmaz; kişiye özel elektrikli ısıtma cihazı kullanılmaz.
  • Her ısıtma sezonu öncesinde, ısıtma sistemlerinin bakım ve kontrolü, baca gazı ölçümlerine dayalı brülör ayarlarını da kapsayacak şekilde yapılır veya yaptırılır.

Elektrik Enerjisi Kapsamındaki Uygulamalar

  • Aydınlatmada; tuvalet, banyo ve benzeri kısa süreli kullanılan ve/veya çok sık açılıp kapanan yerler veya zorunlu haller dışında mevcut akkor flamanlı lambalar yerine floresan lambalar kullanılır. Floresan lambalarda B1 sınıfı manyetik balast veya enerji verimlilik indeks etiketine (EEI) sahip elektronik balast kullanılır.
  • Kısa süreli kullanılan bölümlerin aydınlatılmasında, hareket, ısı veya ışığa duyarlı (sensörler) kontrol sistemleri kullanılır.
  • Aydınlatmada daha iyi verim alınması için lambaların önündeki ışık geçirgenliğini önemli ölçüde engelleyen armatürler yerine, yüksek yansıtıcılı armatürler kullanılır.
  • İç aydınlatma da birden fazla armatür bulunan bina bölümlerinde, her bir armatür veya pencere önü gibi doğal ışıktan daha fazla yararlanan bölümler için uygun şekilde gruplandırma yapılarak ayrı ayrı elle kontrol veya otomatik gün ışığı kontrol sistemi kullanılır.
  • Kültür ve tabiat varlıkları binaları hariç, resmi bayram günleri dışında dekoratif amaçlı dış aydınlatma yapılmaz.
  • Bilgisayar, yazıcı, fotokopi ve benzeri elektrik enerjisi kullanan ekipmanların alımında, “Energy Star” işareti olması ve/veya ilgili mevzuat ile belirlenen asgari verimlilik kriterlerini sağlama şartı aranır. Bu cihazlar kullanılmadığı zamanlarda kapalı tutulur.
  • Yeni yapılacak olan veya yenilenen asansör sistemlerinde, verimi en az %85 olan elektrik motorları ve/veya değişken hız sürücüleri kullanılır.

Açık Alan Aydınlatmaları İle İlgili Uygulamalar

  • Açık alan aydınlatmaları ile ilgili yeni uygulama/alımlarda aşağıdaki tedbirlere uyulur. Bu tedbirler elektrik enerjisi dağıtım şirketleri tarafından denetlenir.
  • Yol aydınlatmalarında, Ek-1’de verilen kriterlere uyulur. Ancak, tablolarda verilen limitler çevreden kaynaklanan aydınlatmaların etkisi nedeniyle aşılabilir.
  • Yol aydınlatmalarında;
  • Şehir içi yol, cadde, sokak ve meydan aydınlatmalarının tamamında şeffaf cam tüplü yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalar kullanılır.
  • Park ve bahçe aydınlatması risk analizine göre 75 lüx olmalı ve aydınlatmaları saat 24.00’den sonra %50 azaltılmalı.
  • Reklam ve seyir amaçlı aydınlatmalarda tüp floresan lambalar kullanılır.
  • Armatürler, sadece aydınlatılması istenen alanı aydınlatacak şekilde ve dış ortam koşullarına uygun tiplerden seçilir.

Ulaşım İle İlgili Uygulamalar

  • Taşıtların kiralanmasında ve ihale yoluyla yapılan personel taşımasında; otobüsler için oniki yıldan ve diğer araçlar için beş yıldan küçük olma şartı aranır.
  • Trafik yoğunluğu fazla olan şehirlerde, trafik yoğunluğunu azaltmak için kamu kurum ve kuruluşlarının çalışma saatleri gerektiğinde valilikler tarafından düzenlenebilir.

Bilinçlendirme Uygulamaları

  • Enerji tüketiminin azaltılması için çalışanları bilinçlendirmek üzere hizmet içi eğitim seminerleri düzenlenir. Çalışanlar, çalıştıkları yerlerin enerji tüketimi hakkında bilgilendirilir.
  • Herkesin görebileceği yemekhane, konferans salonu, geçiş bölgeleri vb. yerlere; kullanılmayan lambaların söndürülmesine, elektrikli ev aletleri ve ampüllere yönelik verimlilik etiketlerinin tanıtılmasına, ofis cihazlarının kullanılmadığı durumlarda kapatılmasına yönelik afişler ve spotlar asılır.
  • Büyükşehir belediyeleri, EİE ile koordineli olarak her yıl Ocak ayının ikinci haftasında düzenlenmekte olan “Enerji Verimliliği Haftası” etkinlikleri ile eşzamanlı, konferans, sergi, fuar ve yarışma gibi bilinçlendirme etkinlikleri yapar.
  • Milli Eğitim Müdürlükleri her ilde, yılda en az bir defa olmak üzere, ilk ve orta öğretim öğrencilerine yönelik enerji verimliliği haftalarının düzenlenmesini sağlar.
  • İlköğretim, ortaöğretim ve yaygın öğretim kurumlarında kulüp çalışmalarında ve öğrencilerin ders yılı  içerisinde hazırlayacakları ödev ve projelerde  enerji verimliliğiyle ilgili konulara yer verilir.
  • Belediyeler, toplu taşım araçlarına ve bayramlarda bill-boardlara “EN-VER” afişleri astırır.
  • Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü şans oyunlarında, Posta İşletmeleri Genel Müdürlüğü pul, zarf, koli ve benzeri posta işlemlerinde ve kamu kuruluşları yayımlarında “EN-VER” grafiklerine ve mesajlarına yer verilmesini sağlar.

Kamu İşletmelerinde Enerji Verimliliğinin Artırılmasına İlişkin

  • Kamu kurum ve kuruluşları ile bağlı ortaklıkları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler ve mahallî idareler, işletmelerinde şu tedbirleri alır.
  • Kazanlarda; yanma kontrolü ve yanmanın optimizasyonu, ısı yalıtımı, ısı transfer yüzeylerinin temiz tutulması, atık ısıların kullanımı ve buhar kazanlarında kondens geri dönüşünün artırılması ve blöf kayıplarının azaltılması,
  • Basınçlı hava sistemlerinde; kompresörlerin boşta çalışma sürelerinin asgariye indirilmesi, kompresöre giren havanın kuru, temiz ve soğuk olmasının sağlanması, kaçakların periyodik olarak kontrol edilmesi, çok kademeli ara soğutmalı kompresörler yerine tek kademeli kompresörlerin kullanılması,

Kamu İşletmelerinde Enerji Verimliliğinin Artırılmasına İlişkin

  • Isı enerjisi dağıtım sistemlerinde; boru sistemlerinin vana ve flanşları ile birlikte yalıtılması ve yalıtımın düzenli olarak kontrol edilmesi, dağıtımın olabilecek en düşük basınç ve sıcaklıkta yapılması, buhar kapanlarının düzenli kontrolü ve bakımı,
  • Genel proses işlemlerinde, kullanılmayan elektrikli alet ve teçhizatların kapatılması, olabildiğince tam kapasitede çalışılması, 50 oC’ nin üzerinde yüzey sıcaklığı olan yerlerin yalıtımının ekonomik olup olmadığının analiz edilmesi ve ekonomik açıdan geri ödeme süresi bir yıldan az olanların uygulanması, atık ısıların kullanılması,
  • Kurutma proseslerinde; atık gazlardaki nem miktarının optimize edilmesi, ısı ile kurutma öncesi mekanik nem alma imkânlarının araştırılması, yalıtım, ısıtıcıların ve filtrelerin temiz tutulması, mümkün olan yerlerde havanın yeniden sirküle edilmesi, egzost gazlarının atık ısılarının kullanılması,
  • Fırınlarda; yalıtım optimizasyonu ve sızdırmazlığın sağlanması, yanma için verilen fazla hava miktarının asgari olması, ışınım ve taşınım yoluyla ısı iletiminde etkinliğin artırılması, olabildiğince azami kapasitede yükleme yapılması, taşıyıcı olarak hafif malzemelerin kullanılması, atık ısıların değerlendirilmesi ve kesikli çalışan fırınlarda yükleme ve boşaltma için fırın kapılarının açık tutulma sürelerinin asgari düzeyde olması,
  • Elektrik sistemlerinde; merkezi ve/veya lokal düzeyde güç kompanzasyonu yapılması, yükün değişken olduğu yerlerdeki elektrik motorlarında değişken hız sürücülerinin kullanılması, elektrik motorlarının ihtiyaca uygun kapasitede seçilmesi, kullanılmayan elektrikli ekipmanların kullanılmadıkları zamanlarda kapalı tutulması, elektrik tarifelerinin dikkatli izlenmesi ve anlaşma gücünün aşılmaması, puant yük durumunda devre dışı bırakılabilecek elektrikli ekipmanların belirlenmesi,
  • İklimlendirme sistemlerinde; ısıtıcı bataryalarının ve filtrelerin temiz tutulması, kontrol dışı hava sızıntılarının azaltılması sağlanır.
  • Ülkemizde halihazırda yürürlükte olan Isı Yalıtım Yönetmeliği’ne uygun olarak yeni yapıların inşa edilmesi ile yakıt tüketimleri, eski standarda göre ortalama %50 oranında azalmaktadır.
  • Yalıtım uygulaması, binanın enerji ihtiyacı azaltarak daha küçük kapasitede kazan seçilmesi, tesisatın ve radyatör boyutlarının küçülmesi gibi avantajların yanı sıra daha verimli, yoğuşmalı sistemlerin kullanılmasına olanak sağlamaktadır.
  • Her yıl bina stoğuna ilave olan ortalama 70 Milyon metrekare civarında kullanım alanına sahip binaların yönetmeliğe uygun inşa edilmesi ile yılda yaklaşık 300 Milyon Dolar tasarruf sağlanması mümkündür.
  • İzleyen yıllarda “Enerji Kimlik Belgesi”nin uygulamaya geçirilmesi ile sektörün enerji verimliliği seviyesi daha da yukarı çekilecektir. Enerji ihtiyacının %73.6’sını ithalat ile karşılayan ülkemizde, ivedilikle enerji verimliliği önlemlerinin etkin şekilde uygulanması; enerji temin güvenliğinin sağlanması ve enerjinin ekonomi üzerindeki yükünün hafifletilmesi açısından son derece önemlidir.
Kişi Başına Enerji Tüketim - Yoğunluğu
Kişi Başına Enerji Tüketim – Yoğunluğu

Enerji Tüketim Eğilimi

Birincil Enerji Tüketim Dağılımı – 2007

Sektörlere Göre Enerji Sarfiyatı
Sektörlere Göre Enerji Sarfiyatı
Sektöre Göre Enerji Sarfiyatı
Sektöre Göre Enerji Sarfiyatı

BAZI SANAYİ KOLLARINDA TOPLAM ÜRETİM MALİYETLERİ İÇİNDE ENERJİ MALİYETLERİNİN ORANI

Bazı Sanayi Kollarında Toplam Üretim Maliyetleri İçinde Enerji Maliyetinin Oranı
Bazı Sanayi Kollarında Toplam Üretim Maliyetleri İçinde Enerji Maliyetinin Oranı

 

Sektörler Bazında Sağlanan Tasarruf Miktarları (1990-2004)
Sektörler Bazında Sağlanan Tasarruf Miktarları (1990-2004)

 TÜRKİYE’NİN BİRİNCİL VE NİHAİ ENERJİ YOĞUNLUĞU 1990-2004 (iklim düzeltmeli)

Bazı Sanayi Kollarında Toplam Üretim Maliyetleri İçinde Enerji Maliyet Oranı
Bazı Sanayi Kollarında Toplam Üretim Maliyetleri İçinde Enerji Maliyet Oranı

Enerji Verimliliği Eğilimi  – ENERJİ YOĞUN SEKTÖRLER

Enerji Verimliliği Eğilimi - ENERJİ YOĞUN SEKTÖRLER
Enerji Verimliliği Eğilimi – ENERJİ YOĞUN SEKTÖRLER

 

Birincil ve Nihai Enerji Yoğunlukları Artış/Azalışlarının Bazı AB Ülkeleri İle Karşılaştırılması (1990-2004)

Birincil ve Nihai Enerji Yoğunlukları Artış/Azalışlarının Bazı AB Ülkeleri İle Karşılaştırılması (1990-2004)
Birincil ve Nihai Enerji Yoğunlukları Artış/Azalışlarının Bazı AB Ülkeleri İle Karşılaştırılması (1990-2004)

 

AB Ülkeleri Enerji Verimlilik Oranları
AB Ülkeleri Enerji Verimlilik Oranları

 

 

Enerji Verimliliği Eğilimi – Sektörler

4.icerik8

Enerji Verimliliği Kanunu

VİZYONU

Enerjinin tamamını faydaya dönüştüren bir Türkiye..

Kişi başına enerji tüketimi yüksek ve enerji yoğunluğu düşük ülkeler arasında yer alan bir Türkiye…

TEMEL HEDEFİ

Sanayide, binalarda, ulaşımda ve enerji sektöründe, Türkiye pratiklerinde uygulanabilir tedbirlerin yer aldığı Kanun ile;

Birim milli gelir başına tükettiğimiz enerjiyi (Enerji Yoğunluğunu), 2020 yılına kadar  en az %15 azaltmak

Bu hedef,  aynı enerji ile daha fazla üretimin önünü açacak, enerji yatırım ihtiyaçlarımızı ve ithalat bağımlılığımızı azaltacak, ayrıca temiz çevrenin korunmasına önemli katkılarda bulunacaktır.

Uygulamalar

4.icerik14

EVD Şirketleri Performans garantisi Enerji tasarruf miktarına bağlı ödeme sistemi

4.icerik13

Talep Tarafında Elektrik Kullanımı

4.icerik16

Sanayide Kullanılan Elektrik Motorlarının Kullanım Yerleri

4.icerik11

Elektrik Motor Sistemlerinde Enerji Verimliliği Odakları

  • Yüksek verimli motor kullanımı
  • Motor kontrol sistemleri (Değişken Hız Sürücüleri)
  • Güç kalitesi
  • Motor seçimi
  • Güç iletim sistemleri
  • Ekipmanlar (Fanlar, pompalar, kompresörler, vs)
  • Sistem ve tasarım
  • Proses tipi
  • Bakım

Neden Yüksek Verimli Motor ?

90 kW’lık bir motoru alırken verdiğimiz 1 YTL, motorun ekonomik ömrü süresince cebimizden; enerji verimlisi (EFF1) 426  YTL, verimsizi (EFF3) 575 YTL götürüyor.

4.icerik17

Pompa ve Fanlarda DHS Kullanımı

4.icerik22

Fanlarda DHS Kullanımı

4.icerik18

Sanayide DHS Kullanım Oranları

4.icerik20

4.icerik23

4.icerik24

4.icerik21

Güç Kalitesi (Gerilim Dengesizliği)

Gerilim dengesizliği motor verimliliğini kötü etkilediği gibi vibrasyon ve mekanik vuruntular yaratacağı için motor ömrünü de kısaltır.

Gerilim dengesizliğinin motor verimine etkileri

Güç Kalitesi (Gerilim Dalgalanmaları)

Motorlar, işaret plakasındaki gerilimin %10’undan daha farklı bir gerilimde çalıştırılmamalıdır. Yüksek gerilimler motor sıcaklığını, hızı ve titreşimi olumsuz yönde etkiler. Düşük gerilimler ise, yol verme sırasında motorun aşırı yüklenmesine sebep olabilir.

4.icerik19

Motor Seçimi

Motorlar yüke uyumlu olarak seçilmeli ve aşırı ihtiyatlı davranıp gereğinden büyük motor seçme alışkanlığından vazgeçilmelidir.

Böylelikle motorların plakalarında yazılı anma güçlerine göre düşük güçte ve dolayısı ile düşük verimde çalışmaları önlenmelidir.

Motorlarda genellikle %75 yükte motor verimi azami seviyeye ulaşır.

Düşük yüklerde tüketilen elektrik enerjisi mekanik güç yerine artan oranda ısıya çevrilir ve motorlarda aşırı ısınmadan doğan arıza riskini arttırıp motorun ömrünü kısaltır.

Motor İhtiyacımızı Doğru Belirleyemezsek,

  • Motor gücünün küçük seçilmesi halinde, aşırı ısınma, kaymanın artması, devrin düşmesi ile işin kapasitesi ve iş verimi düşer.
  • Motor gücünün yüksek seçilmesi halinde, kuruluş ve işletme masrafları artar, motor verimi ve güç katsayısı düşeceğinden enerji giderleri gereksiz yere artar.
  • Motor koruma türünün uygun seçilmemesi halinde, tozlu ortamlarda sargılarda ve biyeler üzerinde biriken toz, sulu ortamlarda ise rulmanların paslanması ve sargıların yalıtım özelliğini yitirmesi motorun yanmasına sebeb olur.
  • Soğutma türünün uygun seçilmemesi halinde, yeterli derecede soğutulmayan motor kısa sürede yanar.

4.icerik25


Güç İletim Sistemleri

Motor gücünün direk bağlantı yerine indirerek olarak düz kayış veya standart V- kayışları ile iletildiği sistemlerde kayış kayması ve sürtünmeden dolayı oluşan kayıplar %8’e kadar ulaşabilir.

Bu kayıplar ve ortaya çıkan kayış ısınması standart kayışların tırtıllı yüksek verimli V-kayışları ile değiştirilmesiyle önlenebilir.

Her yıl, motorların uygun yükte çalıştırılması ile 400 GWh, yüksek verimli motor kullanımı ile 1.300 GWh, DHS Kullanımı ile 2.000 GWh, yanmış motorların sarılmaması ile 600 GWh tasarruf sağlanabilir.