ELEKTRİK TOPRAKLAMA ÖLÇÜMLERİ ZORUNLU MU? | elektrik topraklama ölçümleri

 

ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİTopraklama Tesislerinde Muayene, Ölçme ve Denetleme Madde 10 un 2.ci bendine göre;


CEVAP:

(10. Madde, 2 bent) Koruma iletkenlerinin, ana ve tamamlayıcı potansiyel dengeleme iletkenleri bağlantılarının sürekliliğinin ölçülmesi ve denetlenmesi: Koruma iletkenlerinin, ana ve tamamlayıcı potansiyel dengeleme iletkenleri bağlantılarının sürekliliğini bir deneyle ölçmek ve denetlemek zorunludur.

 

elektrik topraklama ölçümleri
Topraklama Ölçümleri

Topraklama nedir ?

Kaçak elektriğin bir iletkenle toprağa verilmesini sağlayan basit bir sistemdir. Topraklama, elektrik ile çalışan cihazların olası bir elektrik kaçağı riskine karşı alınan iş sağlığı ve güvenliği açısından hayati bir önleme sahiptir. İnsan sağlığını ve cihazların kullanım ömrünü riske atmamak için elektrik kaçağı riskine karşı topraklama kesinlikle yapılmalıdır. Böylece cihazda oluşabilecek elektrik kaçağı varsa, dokunduğumuzda elektrik akımı insan üzerinden değil, toprak hattı üzerinden geçer ve çarpılma tehlikesi ortadan kalkmış olur.

elektrik topraklama ölçümleri
Topraklama Ölçümü ve Elektrot Çeşitleri

NEDEN TOPRAKLAMA GEREKLİ?

elektrik topraklama sistemi, makinaların, cihazların ve panoların belirlenen noktaları ile toprak elektrodu arasında iletken bir bağlantı kurmak olarak basitçe söyleyebiliriz. Toprak elektrodu iletken bir parça olarak toprağa gömülür, toprak ile elektriksel bir bağlantı sağlanır. Topraklama, cihazlar ile toprak arasında iletken bir bağlantı kurarak, cihazlarda meydana gelebilecek yalıtım arızaları gibi sebeplerden cihaz gövdesinin gömülen toprakla irtibatlanmasıdır. Bu şekilde insanlar için iş sağlığı ve güvenliği açısından bir problem yaratmaz çünkü hatalı akım toprağa doğru akacaktır. Lakin herhangi bir topraklama bulunmuyorsa, bu cihaza dokunan insan üzerinden hata akımları akacağından, bu akımın seviyesine bağlı olarak ciddi yaralanmalar neden olabilir. Bu sebeptendir ki topraklama yapılmış bir işyerinde, hatalı ve kaçak akımlar güvenli bir şekilde toprağa yönelir ve eğer otomatik bir açma sistemi ile irtibatlanırsa elektrik sistemi güvenli bir şekilde sonlandırılır. Bu yüzden doğru bir topraklama ölçümü işçilerin iş sağlığı ve güvenliği ölçümleri açısından önemli olduğu gibi, makinelerin ve iş gücü kayıplarının önlenmesinde hayati bir önem taşımaktadır. elektrik topraklama ölçümleri neden yapılır? Toprak içerisindeki kazıklar ve topraklama yapılmasını sağlayan iletkenler zaman içinde aşınma kopma ve oksitlenme olacağından yıllık periyodik kontrol ölçümleri, topraklama ölçümleri, ortam ölçümleri, iş sağlığı ve güvenliği ölçümleri, iş güvenliği ölçümleri, isg ölçümleri adına topraklama sistemi kontrol altında tutulmalıdır. Toprak Sınır değerlere yaklaştığında ve üzerine çıktığında elektrik topraklama ölçümleri ilavelerle çözümler üretilir ve makineler iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini almış ve korunmuş olur.

 

TOPRAKLAMA ÖLÇÜMÜ ZORUNLU MU?

Topraklama kanuni bir zorunluluk olmakla birlikte iş sağlığı ve güvenliği açısından da büyük bir tehlikesi olduğu için önem derecesi yüksek bir yükümlülüktür. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından 21.08.1984 tarih ve 18565 sayılı Resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliğinin 44.maddesinde Topraklayıcılara ve Topraklama Tesislerine dair genel hükümler ve 45. Maddesinde ‘’Gerilimli Bölümlere dolaylı olarak dokunmaya karşı koruma düzenlerinin denetlenmesi’’ maddeleri 25.04.2013 tarih ve 28608 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren ‘’İş ekipmanlarının kullanımında sağlık ve güvenlik şartları yönetmeliği’’ ile ‘’Topraklama, Yıldırımdan korunma ve Elektrik Tesisatının yılda bir defa periyodik kontrolü zorunlu hale getirilmiştir.’’ maddeleri kapsamında topraklama ölçümü ve topraklama ölçümleri raporlanması en az yılda bir kez yapılmak üzere zorunlu hale getirilmiştir.

 

TOPRAKLAMA TESİSLERİNDE ÖLÇÜM / topraklama ölçümleri

Yeni Tesis Edilen veya mevcut Topraklama Tesislerinde Yapılacak topraklama Ölçümleri; Toprak Özdirencinin Ölçülmesi: Toprak yayılma direncini veya topraklama empedansını önceden analiz etme amacıyla toprak özdirencinin ölçümlenmesi. Bu direncin farklı derinlikler için tespit edilmesini sağlayan “Dört Sonda Yöntemi” ile yapılmalıdır.Dokunma Gerilimlerinin Ölçümlenmesi, Dokunma gerilimlerinin ölçülmesi, akım gerilim ölçme yöntemi kullanılmaktadır.

 

TOPRAKLAMA TESİSLERİNDE SAHADA YAPILAN MUAYENELER VE BELGELENDİRME

Topraklama tesisleri, tarafından işyerine alınmadan önce, montaj ve tesis aşamasında, fiziki muayene edilerek ve deneyden geçmelidir. Topraklama Raporunda topraklama ölçümünü işlemini yapan elektrik mühendisi Adı, soyadı, ünvanı, Oda Kayıt numarası gösterilmelidir. Elektrik topraklama ölçüm sisteminin dışında her tesisin topraklama direnci ve ortam ölçümleri hesaplanmalı ve sistematik olarak ölçümlenip raporlanması sağlanmasıdır.

elektrik topraklama ölçümleri
Elektrik Topraklama Ölçümleri

TOPRAKLAMA SİSTEMLERİNDE KONTROL PERİYOTLARI

  • Yeri değişebilen işletme elemanları topraklama ölçümleri 6 ay,
  • Sanayi tesisleri ve iş merkezleri direnç değerleri topraklama ölçümü 1yıl,
  • Elektrik üretim, iletim, dağıtım tesisleri topraklama ölçümü 2 yıl,
  • Enerji nakil ve dağıtım hatları topraklama ölçümü 5 yıl,
  • Topraklama tesisleri ile ilgili topraklama ölçümü 2 yıl,
  • Sabit işletme elemanları topraklama ölçümü 1 yıl,
  • Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerle çalışılan işyerleri ile ıslak ortamlarda çalışılan işyerleri için ortam ölçümleri ve iş sağlığı ve güvenliği ölçümleri ve topraklama ölçümlerini kontrol periyotları 1 yılı aşamaz.

elektrik topraklama ölçümleri

 

Topraklama da  Dikkat Edilmesi Gereken Kurallar

  • Topraklama direnci ölçümlerinde kullanılan cihazların kalibre edilmiş olma zorunludur.
  • Kullanılan cihazlara hakim olunmalı ve pil vb. kablo kopuğu gibi durumlar kesinlikle kontrol altında olmalıdır.
  • Bazı cihazlarda kablolar üst üste geldiğinde oldukça farklı rakamlar çıkabilmekte bu nedenle kablolar birbirine sarılmadan birbirini kesmeden elektrotlara ulaştırılmalıdır.
  • elektrik topraklama ölçümleri esnasında toprağın özellikleri dikkate alınmalı, hava şartları raporlanmalı ve yağmurlu havalarda ölçüm yapılmamasına dikkat edilmelidir.
  • Ölçüm sırasında çıplak elle elektrotlara dokunmak iş sağlığı ve güvenliği bakılından sakıncalıdır.
  • Paratoner topraklama ölçümlerinde paratoner irtibatı kesilerek kontrol cihazından ölçüm yapılmalıdır. Yağmurlu ve rüzgarlı havalarda ölçüm yapmak iş sağlığı ve güvenliği açısından tehlikelidir.
  • Topraklama ölçümleri yapılan mekan eğer fabrikaysa topraklama sistemi kesinlikle analiz edilmelidir. Lakin TN sistemi uygulanıyorsa çevrim empedansı koruma iletken kesitleri projesinden kontrol edilip değerlendirilmelidir.
  • Makine ekipman gövdelerine bağlanan koruma iletkenlerinin panolara bağlantısı 5 uçlu priz ve fiş düzeni ile yapılması sağlanması iş hijyeni ölçümleri açısından son derece önemlidir.
  • Koruma iletkenlerinin TN sistemde mutlaka Ana panodaki yani trafo çıkışı nötr barasına bağlı olduğu iş sağlığı ve güvenliği ölçümleri açısından kontrol edilmelidir.
  • Hangi tip topraklama sistemi olursa olsun hayat akımlı (30 mA) kaçak akım koruma şalteri kullanması ortam ölçümleri ve iş sağlığı ve güvenliği açısından önemlidir.
  • elektrik topraklama ölçümleri esnasında imkanlar dahilinde elektrikler kesilmeli ve bu yöntemle ortam ölçümleri ve topraklama ölçümleri yapılmalıdır.
  • Aynı binadaki tüm topraklamalar aynı topraklama barasına bağlanmalıdır. Aksi takdirde bilinmeyen her cihazı veya bilgisayarlarda oluşabilecek topraklamalarda cihaz gövdelerinde tehlikeli ve zarar verici gerilimler oluşabilmektedir.
  • elektrik topraklama ölçümleri yapılırken uygun toprak bulunmaz ise, su boruları bu amaçla kullanılması ayrı bir çözüm olmaktadır. Cihaz kataloglarında bu bağlantılar ayrıca mevcuttur.
  • Direklerin topraklama ölçümlerinde ve ortam ölçümlerinde direk ile olan irtibat sökülmemeli, lakin direkte bir topraklama elemanı olarak görev yapmaktadır.

elektrik topraklama ölçümlerinin periyodik olarak yapılmasının yanında ortam ölçümleri, iş güvenliği ölçümleri, iş sağlığı ve güvenliği ölçümleri, ortam ölçümü yapan firmalar tarafından düzenli olarak iş sağlığı ve güvenliği ölçümleri adı altında yapılmasına dikkat edilmesi iş gücü ve sermaye açısından büyük önem arz etmektedir.